ادبیات و علوم انسانی
برگردجغرافیا
مطالعه ارتباط محیط، مکان و فعالیت‌های انسانی.
تصور رایج و واقعیت
برداشت‌های رایج و نکته‌های قابل‌بررسی
«جغرافیا یعنی حفظ کردن اسم کشورها و کوه‌ها.»
جغرافیای دانشگاهی، تحلیل مکانه: چرا شهر اینجا رشد کرد، سیل کجا می‌آد، خدمات را کجا بگذاریم. ابزار اصلی‌اش نقشه و داده‌ست نه حفظیات.
«این رشته بازار کار نداره.»
GIS و سنجش از دور، مهارتی فنی با تقاضای واقعی در شهرداری‌ها، شرکت‌های زیرساخت، بیمه، و لجستیکه. مشکل اینه که خیلی از دانشجوها هیچ‌وقت جدی‌اش نمی‌گیرن.
«جغرافیا رشتهٔ انسانی نرمیه.»
شاخهٔ طبیعی‌اش (اقلیم، ژئومورفولوژی) به علوم زمین نزدیکه و آمار و مدل‌سازی می‌خواد.
درس‌ها
چی می‌خونی
چهار سال، دو شاخه: جغرافیای انسانی (شهری، روستایی، سیاسی) و طبیعی (اقلیم، ژئومورفولوژی). به‌علاوهٔ کارتوگرافی، GIS، سنجش از دور، آمار، و کار میدانی.
درس‌های تخصصی که این رشته رو می‌سازن
واحد یعنی چه
درس‌های دانشگاه با «واحد» شمرده می‌شوند. هر واحد نظری ۱۶ ساعت کلاس در یک ترم است، هر واحد عملی یا آزمایشگاهی ۳۲ ساعت و هر واحد کارآموزی ۱۲۰ ساعت. یک دورهٔ کارشناسی معمولاً بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ واحد است و در چهار دسته پخش می‌شود:
- عمومی
- معارف، ادبیات فارسی، زبان، تربیت بدنی. در همهٔ رشته‌ها یکی است و سقفش ۲۲ واحد است.
- اطلاعات تحصیلی
- پایهٔ علمی رشته — ریاضی و فیزیک برای مهندسی، آناتومی و بیوشیمی برای پزشکی.
- اصلی
- ستون فقرات رشته، مشترک با رشته‌های نزدیک به آن.
- تخصصی
- درس‌هایی که فقط در همین رشته می‌خوانی — همان فهرست بالا. این بخش است که تصویر واقعی رشته را می‌سازد؛ بقیه کم‌وبیش در رشته‌های همسایه هم هست.
تعداد دقیق واحدهای هر رشته را شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم تصویب و منتشر می‌کند و برای هر رشته فرق دارد — اربیت‌آپ عددش را حدس نمی‌زند. سرفصل رسمی هر رشته در prog.msrt.ir هست.
چالش‌های تحصیل و کار
GIS و آمار برای کسی که از ریاضی فرار کرده. و کار میدانی که بدنی و در هر هوایی است.
مهارت‌ها
چه مهارتی لازم داری
در کنار درس‌های دانشگاه، این مهارت‌ها رو هم برای مسیر کاری موردنظرت بررسی کن.
- GIS حرفه‌ای (ArcGIS، QGIS)
- سنجش از دور و پردازش تصویر
- پایتون برای تحلیل مکانی
- پایگاه داده و SQL
- گزارش‌نویسی و ارائهٔ نقشه
پیشنهادهایی برای یادگیری در طول تحصیل
سال ۱ تا ۲
GIS رو خیلی زودتر از سرفصل یاد بگیر. این تنها مهارت این رشته‌ست که بازار مستقیم و بین‌المللی داره.
سال ۲ تا ۳
پایتون برای تحلیل مکانی. ترکیب GIS و برنامه‌نویسی، کمیاب و پردرآمده.
سال ۳ تا ۴
یه پروژهٔ واقعی انجام بده: تحلیل مکانی برای یه شهرداری یا کسب‌وکار. نمونه‌کار، کلید ورود به این بازاره.
کارها
چه مسیرهای کاری‌ای وجود داره؟
کارشناس GIS
۲۰–۶۵تحلیل مکانی و تولید نقشه
کجا: شهرداری‌ها، شرکت‌های مهندسی، مخابرات، بیمه
کارشناس برنامه‌ریزی شهری
۱۸–۵۰طرح‌های توسعهٔ شهری و منطقه‌ای
کجا: شهرداری‌ها، مشاوران شهرسازی
کارشناس سنجش از دور
۱۸–۵۵پایش تغییرات با تصاویر ماهواره‌ای
کجا: سازمان‌های محیط زیست، کشاورزی، منابع طبیعی
کارشناس مدیریت بحران
۱۸–۵۰پهنه‌بندی خطر سیل و زلزله
کجا: مدیریت بحران، هلال احمر، بیمه
دبیر جغرافیا
۱۴–۳۰تدریس در مدرسه
کجا: مدارس
ارقام ماهانه به میلیون تومان، تخمینی و بر مبنای تهران — از شروع کار تا حدود پنج سال بعد.
اسم‌هایی که احتمالاً می‌شناسی
نمونه‌هایی از جاهایی که فارغ‌التحصیل‌های این حوزه در ایران کار می‌کنند:
- — آموزش و پرورش
- — نشر و ویرایش
- — پژوهشگاه‌های علوم انسانی
- — واحد محتوای سازمان‌ها
این‌ها مثال‌اند برای اینکه بدانی حرف از چه جور جایی است — نه فهرست کامل، نه رتبه‌بندی، و نه قولی که آنجا استخدام می‌شوی.
واقعیت روزمره
نمونه‌ای از یک روز کاری
پشت میز با نرم‌افزار نقشه و داده: لایه‌ها، تحلیل، خروجی نقشه و گزارش. به‌علاوهٔ کار میدانی دوره‌ای: برداشت داده، بازدید، عکس‌برداری.
فضای کار
دفتر شهرداری، شرکت مهندسی، یا سازمان دولتی. ساعت اداری. ترکیبی از پشت‌میزنشینی و بازدید میدانی — یکی از معدود رشته‌های انسانی که هر دو را دارد.
سال‌های اول
شروع مسیر کاری
کاملاً وابسته به GIS. کسی که این مهارت را دارد، در شهرداری‌ها و شرکت‌های مهندسی کار پیدا می‌کند. کسی که فقط نظری خوانده، مسیرش به تدریس محدود می‌شود.
مسیر رشد
چند مسیر ممکن برای رشد
سال ۰
کارشناس GIS جونیور یا کارشناس دفتر فنی.
سال ۵
کارشناس ارشد GIS یا برنامه‌ریز شهری با پروژه‌های مستقل.
سال ۱۰
مدیر واحد GIS، مشاور، یا شرکت مشاورهٔ مکانی خودت.
به تو می‌خوره؟
ترجیح‌ها و چالش‌های قابل‌بررسی
چه ترجیح‌هایی رو بررسی کنی؟
- — کسی که نقشه و داده براش جذابه
- — کسی که هم پشت میز و هم میدان رو دوست داره
- — کسی که نرم‌افزار یاد گرفتن براش راحته
چه چالش‌هایی رو بررسی کنی؟
- — کسی که از نرم‌افزار و آمار فراریه
- — کسی که کار میدانی در گرما و سرما اذیتش می‌کنه
- — کسی که فکر می‌کرد این رشته حفظیاته
بعدش چی
ادامهٔ تحصیل و مهاجرت
ارشد GIS و سنجش از دور، بیشترین ارزش بازاری را دارد. مهاجرت کاری با تخصص GIS شدنیه چون مهارتش جهانی و استاندارده.
ریسک‌ها
نکته‌هایی برای بررسی پیش از انتخاب
شکاف بزرگی بین دو نوع فارغ‌التحصیل این رشته هست: کسی که GIS بلده و بازار فنی دارد، و کسی که فقط نظری خوانده و عملاً فقط می‌تواند دبیر شود. این انتخاب، از سال دوم شروع می‌شود.
از خودت بپرس
قبل از پر کردن فرم، اینا رو از خودت بپرس
۱. حاضری نرم‌افزار GIS رو حرفه‌ای یاد بگیری؟ بدون این، بازار این رشته کوچیکه.
۲. کار میدانی در گرما و سرما برات مشکلی نیست؟
۳. انسانی یا طبیعی؟ دو مسیر متفاوتن.
راه دوم
اگه این نشد، یا مطمئن نیستی
هم‌خانواده‌ها
بقیهٔ رشته‌های ادبیات و علوم انسانی
این صفحه برای آشنایی اولیه با رشته و مسیرهای کاری آن تهیه شده. تجربه افراد و شرایط کار متفاوت است؛ برای تصمیم‌گیری، منابع و اطلاعات به‌روز رو هم بررسی کن.